|
ŞİZOFRENİ NEDİR?
Şizofreni İçe kapanma, gerçeklere kayıtsızlık ve şahsiyet
ikileşmesi, zihin bölünmesi, İçe yönelik düşünce yapısının
yerleşmesi şeklinde beliren bir psikozdur. Şizofren kendine Özgü
bir Dünya da yaşamakta, ilksel ve benmergezci (egosantrik) bir
düşünce yapısına sahip bulunmaktadır. Kendi iç dünyasına yerleşmiş
olan Şizofren Bir düşler aleminde yaşamaktadır. Bu hastalığa
yakalanma yaşı genellikle 15-35 yaşları arasındadır. Vakaların
büyük bir kısmında kalıtsal anıklık söz konusudur.
ŞİZOFRENİ TANISI NASIL KONUR ?
Şizofrenide görülen belirtiler başka psikiyatrik hastalıklarda da
görülebilir.
Hiçbir belirti tek başına tanı koydurucu değildir. Tanı psikiyatri
uzmanı tarafından hastanın ruhsal muayenesi, hasta yakınları ile
görüşme ve çoğu zaman hastanın klinik izlenmesi sonucu konur.
Şizotipal kişilik bozukluğu, şizoaffektif bozukluk, bipolar
duygulanım bozukluğu şizofreni ile sıklıkla karışan
bozukluklardır.
Bazı bedensel hastalıkların seyri sırasında da benzer belirtiler
görülebilir, bu nedenle ayırıcı tanıyı yapabilmek için fizik
muayene ve kan tahlillerinin yapılması gerekir.
Alkol ve madde bağımlılığı olan veya bazı ilaçları kullanan
kişilerde de benzer belirtiler olabilir. Hastanın öyküsünün
alınması sırasında buna dikkat edilmeli ve öyküde bu durumlardan
bahsediliyorsa buna yönelik tetkiklerin yapılması gerekmektedir.
ŞİZOFRENİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Şizofreni hastaları dünyayı değişik algılar. Normalde çevrede
varolan uyaranlar dışında olmayan sesler, hayaller, garip
kokularla dış dünya karışık ve anlaşılmazdır.
Bu ortamda hastalarda anksiyete artışı, heyecan ve korku sıktır.
Bu duygular genelde normal olmayan davranışlar sergilerler.
Şizofreninin ortaya çıkışı değişik şekillerde olabilir. Bazı
hastalarda aniden ortaya çıkabileceği gibi çoğu hastada sinsice
yavaş yavaş gelişir. Yavaş seyir gösteren şizofrenide başlangıçta
dikkat toplama güçlüğü, toplumsal ilgiyi kaybetme, içine kapanma,
kendine bakımda azalma, dini uğraşılarda artma veya kara sevdaya
tutulma gibi belirgin olmayan ve ilk bakışta şizofreniyi
düşündürmeyen belirtiler görülebilir ve sıklıkla başka psikiyatrik
hastalıklarla karıştırılır. Bu başlangıç belirtilerinin ardından
birkaç ay veya yıl içinde de tüm belirtileri ile hastalık
ortaya çıkar. Hastalar sıklıkla garip davranışlar ve konuşmalar
sergilerler.Gerçekte olmayan sesler işitmeye ve hayaller görmeye
başlarlar. Bazı hastalarda garip pozisyonlarda uzun süre durma,
bazılarında hiç hareket etmeksizin uzun süre sessiz kalma veya
aşırı hareketlilik görülebilir. Yavaş seyir gösteren şizofreninin
yanında hızlı seyir gösteren şizofreni de olabilir. Bu hastalarda
ise belirtilerin çoğu bir arada aniden ortaya çıkar.Bazı
hastalarda belirtiler hafif seyrederken bazılarında şiddetli
semptomlar olabilir ve bu durumda hastaları kontrol etmek
güçleşebilir. Şizofrenide görülen belirtiler iki başlık altında
toplanır: pozitif belirtiler ve negatif belirtiler. Her hastada bu
belirtilerin tümü bir arada görülmez.
Şizofreninin tipine göre belirti kümeleri de değişir. Örneğin
paranoid şizofrenide şüphecilikle ilgili belirtiler baskındır.
Paranoid şizofrenlerde sık görülen temalardan bazıları şunlardır:
kendisine kötülük yapmak isteyen kişiler veya güçler vardır,
bununla ilgili sesler işitmektedir, bu nedenle evde perdeleri
kapatıp oturmakta, yemek yerken zehirlenme riski olduğunu
düşünerek yemeği kendi
önünde hazırlatmakta veya kendi yaptığı yemeği yemektedir. Odasına
dinleme cihazları yerleştirilmiştir, bu nedenle odasında temkinli
konuşmaktadır, eşi kendisini aldatmaktadır, v.b. Basit
şizofrenide ise toplumsal çekilme, içine kapanma, sosyal
aktivitelerde azalma, kendine bakımın düşmesi gibi belirtiler
dışında fazla bulgu olmayabilir. Pozitif belirtilerde; şüphecilik,
işitme varsanılar ve garip davranışlar sıktır.Hastalarda düşünce
ve konuşmada kopukluk görülebilir. Konuşurken konudan konuya
atlama, içerik olarak bir anlam ifade etmeyen sözcükleri birbiri
ardına sıralama sonucu dinleyenler tarafından bir anlam ifade
etmeyen sözcük salatası dediğimiz içeriği boş, anlamsız ve
karmaşık konuşma biçimi görülebilir. Bazen de hastalar kendileri
kelime uydururlar, bu kelimeler kendilerince bir anlam ifade
etmektedir.Aslında anlamsız gibi görülen konuşmaya dikkat edilirse
çokta anlamsız olmadığı içeriğinin olduğu görülebilir. Bu konuşma
biçimi kişinin çağrışımlarının hızlanması ile ilgilidir. Düşüncede
bu hızlanmanın yanında duraklamalar da görülebilir.
Hastalar konuşurken ani duraklamalar, bloklar genelde buna
bağlıdır. Düşünceler genelde çocuksu ve büyüseldir. Hastalarda
gerçekle bağlantısı olmayan inanışlar görülebilir. Bu hastalarda
görülen bazı düşüncelere şu örnekler verilebilir; telefonları
dinlemekte, insanlar kendisini takip etmekte, herkes düşüncelerini
bilmektedir, kötülük yapmak isteyen kişiler vardır, hatta ev
içindeki yakınları bile kötülüğünü istemekte ve kendisine zarar
vermek için planlar yapmaktadır,televizyondan mesajlar almakta,
herkes kendisine manalı manalı bakmaktadır, iç organları
parçalanmış ve yok olmuştur, telepatik güçleri vardır, uzaylılar
kendisi ile bağlantı kurmaktadır v.b.
Gerçekle bağlantısı olmayan sesler işitilebilir. Bazen bu sesler
bazı komutlar vermekte, alay etmekte veya kötü sözler
söylemektedir. Yine gerçekte olmayan hayaller görülür.
Garip şekiller, korkunç yaratıklar olabilir. Hastalar bu ses ve
görüntülerin gerçekte olup olmadığını ayırt edemez. Çoğu zaman
bunlardan rahatsız olurlar ve korkarlar. Bunları kendi
beyinlerinin bir ürünü olarak kabul etmez ve genelde dışarıdan
birileri tarafından yapıldığını düşünürler. Bazen bu seslere yanıt
verir, konuşmaya başlarlar veya görüntüleri takip
ederler.Hastaların bu hareketleri dışarıdan gözlendiğinde kendi
kendine konuşuyormuş veya sabit bir noktaya bakıyormuş gibi gelir.
Negatif belirtilerde; toplumsal çekilme, içine kapanma, ilgi ve
istek azlığı,kendine bakımda azalma, konuşma ve hareketlerde
azalma gibi belirtiler görülür.
Duygulanımda azalma görülür. Hastaların jest ve mimiklerinin
azaldığı görülür.Olaylara uygun tepkiler veremezler. Çoğu zaman
yüzlerine maske giymiş gibi tepkisiz bir görünüm sergilerler.
Bazen de uygunsuz tepkiler verdikleri görülür, ağlanacak
yerde güler veya gülünecek yerde ağlayabilirler. Genelde
hareketler azalmıştır.
Harekete başlama güçlüğü görülür. İleri evrelerde hareketsiz uzun
süre durdukları görülebilir. Bu hareketsizliğin nedeni sıklıkla
ileri derecede kararsız kalmakla ilgilidir. Bazen bu uzun süreli
hareketsizliğin ardından ani beklenmeyen bir hareketlilik
olabilir, hasta yaydan fırlamış ok gibi eyleme geçebilir.
Hastalar
toplumsal olaylara ilgi ve isteklerini genelde kaybederler.
Toplumsal çekilme, okul ve işe devam edememe, arkadaşlardan
uzaklaşma, yalnız kalmayı tercih etme sık görülür. Dikkat toplama
güçlüğü vardır, hastalar bir konuya odaklanamazlar.
Şizofreni hastalarında saldırganlık sık görülen belirti değildir.
Ancak şizofreni belirtileri ortaya çıkmadan önce saldırgan
kişiliği olanlarda hastalık ortaya çıktıktan sonra saldırganlık
görülebilmektedir. Bunun dışındaki hastalar genelde içine
kapanıktır. Şüpheciliği olan hastalar ilaç kullanmıyorlarsa
saldırgan olabilirler. Genelde aile içinde veya arkadaş ortamında
saldırgan davranışlar gösterirler. Yine alkol ve madde bağımlılığı
olan şizofrenlerde saldırganlık görülebilir. Şizofrenide intihar
riski normal topluma göre fazladır. Hastaların %10’unda intihar
girişimi görülebilmektedir. Hangi hastanın intihar edeceğini
önceden kestirmek genelde güçtür.
Dost
Siteler l Rehberliknet.Net l Rehberliknet.Com l Pdr Hizmetleri l Rehberlik Hizmetleri l MyWeb.Gen.Tr l
|
